KBS de Regenboog
Katholieke basisschool De Regenboog in Zoetermeer zet al een aantal jaren fors in op het aanbieden van een gezond ontbijt, een warme lunch en sportactiviteiten in de middagpauze en na schooltijd.
Het levert volgens leerkracht en brugfunctionaris Claudia Emmel veel op: "De grootste winst vind ik dat je kinderen ziet opbloeien."
Claudia Emmel werkt sinds augustus 2002 op katholieke basisschool De Regenboog in Zoetermeer als leerkracht. De Regenboog is een school met 300 leerlingen en 16 klassen in de aandachtswijk Meerzicht. 89% van de kinderen op deze school komt uit gezinnen met een laag tot zeer laag inkomen. Bovendien heeft de school verschillende schakelklassen met kinderen van nieuwkomers/vluchtelingen.
Claudia is sinds augustus 2018 tevens coördinator ouderbetrokkenheid en sinds augustus 2019 leerkracht schakelklas. Sinds januari 2023 is ze ook brugfunctionaris.
Iedereen met goedgevulde maag de klas in
Claudia vertelt hoe het idee is ontstaan om op De Regenboog zowel een gezond ontbijt en warme lunch als meer beweging aan te bieden. "We hadden het idee dat veel kinderen binnenkwamen zonder ontbijt. Daardoor zaten ze niet lekker in de klas, hadden ze trek en vroegen soms zelfs om een boterham. We losten het wel op, want we hadden broden in de vriezer liggen. We wilden echter een oplossing die voor iedereen toegankelijk zou zijn en die iedereen in staat zou stellen om met een goedgevulde maag de klas in te gaan. Daarom zijn we drie jaar geleden met een gezond ontbijt begonnen. Dat gebeurde samen met de gemeente Zoetermeer, het Rode Kruis en de Aldi. De Regenboog liep daarin voor op het landelijk gebied."
In het schooljaar 2023-2024 kwam daar een gezonde warme lunch bij en schoolfruit bij. "We wilden de kinderen een compleet aanbod bieden, van 's ochtends voor de les tot en met de naschoolse activiteiten. Bovendien wilden we de ouders compleet ontzorgen op dit gebied. De ouders krijgen dan rust en onze leerlingen ook. Daarnaast was het idee: groente en fruit is duur, dus laten we in ieder geval een deel van de vitaminen op school aanbieden. Vandaar dat we naast het gezonde ontbijt en de gezonde warme lunch ook schoolfruit aanbieden. Dat deden we een halfjaar gratis via EU-Schoolfruit, maar dat liep in april af. Voor de periode vanaf april hebben we andere middelen gevonden om het schoolfruit te bekostigen."
Voor de gezonde warme lunch kwam De Regenboog in aanraking met Tommy Tomato. "Zij gaven eerst een presentatie, waarbij ze onder meer voorlichting gaven over de vitaminen die kinderen binnenkrijgen met de lunch." Inmiddels werkt De Regenboog met Tommy Tomato. "Het is gemakkelijk voor ons. We krijgen de juiste hoeveelheid bakjes per klas in warmhouddozen en kunnen daarmee aan de slag. Nadeel is wel de prijs. Bovendien wordt het niet overal even goed gegeten. De kleuters weten niet beter, dus daar is het geen probleem. De bovenbouw daarentegen heeft jarenlang anders - en ook vaak ongezond - gegeten, dus daar werkt het niet bij iedereen. We willen echter hoe dan ook de een gezonde lunch blijven aanbieden. Via Tommy Tomato of op een andere manier."
Organisatie
Voordat Claudia zich als brugfunctionaris bezighield met voeding, pakte ze het op als coördinator ouderbetrokkenheid. "Samen met de directie keek ik wat er mogelijk was." In het eerste jaar van het gezond ontbijt vervulde het Rode Kruis daarbij een belangrijke rol. Het Rode Kruis dacht mee bij de opzet van het plan voor ontbijt en werven, instrueren en coördineren van de vrijwilligers. Inmiddels is die rol overgenomen door vrijwilligers van de Stichting Present en van De Pelgrim. "Zij leveren elke ochtend vrijwilligers. Daarnaast helpen moeders mee. Het is heel fijn, dat we het gezond ontbijt met vrijwilligers kunnen draaien, want op die manier krijgt het team van De Regenboog er niet een extra taak bij."
Tot en met afgelopen seizoen subsidieerde de gemeente het gezonde ontbijt. Het komend jaar verzorgt een kerkelijke organisatie het leeuwendeel. De Regenboog maakt ook gebruik van het landelijk Programma Schoolmaaltijden. Claudia: "Dat gebruiken we voor de gezonde lunch en het tussendoortje."
Bewegen
De Regenboog zet niet alleen in op voeding, maar ook op bewegen. Sinds het schooljaar 2023-2024 zijn er sportieve middagpauzes. "Dat houdt in dat er tijdens de middagpauze van een half uur er allerlei aanbod is aan voetbal, basketbal, handbal etc. Dat aanbod is vrijblijvend: kinderen zijn niet verplicht om deel te nemen, maar de meeste kinderen sluiten regelmatig aan." De Regenboog heeft ook een dagelijks naschools aanbod van een uur: "Daar schrijven kinderen zich voor in. De organisatie ervan bestaat uit een werkgroepje van vijf collega's, die de kinderen begeleiden. Eén daarvan coördineert het overleg met de aanbiedende sportverenigingen in de sportieve pauzes en na schooltijd."
Verder organiseert de gemeente op maandag en woensdag na schooltijd sportieve activiteiten. Dit loopt naast het naschoolse aanbod en is bedoeld voor de hele wijk. Daar kunnen kinderen zonder inschrijving aan meedoen. Onder schooltijd zijn er tweemaal per week gymlessen van drie kwartier. Dat wordt gegeven door bevoegde leerkrachten.
Wanneer kinderen interesse hebben in een sport of activiteit die niet op school wordt aangeboden, kijkt De Regenboog of dat elders in de stad wordt aangeboden en bemiddelt vervolgens ook desgewenst. "Voor financiering doen we dan een beroep op onder meer het Jeugdeducatiefonds en de Stichting Leergeld. Daarnaast hebben veel kinderen de ZoetermeerPas."
Claudia heeft geleerd dat kinderen verplichten om deel te nemen aan activiteiten in de middagpauze niet werkt. "Dat hebben we wel een tijdje geprobeerd, maar dat gaf veel weerstand. De kinderen werden ingeroosterd en moesten bijvoorbeeld verplicht acht weken handballen. Sommige kinderen willen in de middagpauze liever even helemaal niks, behalve even zitten en bijkomen. Daarom is het nu vrijblijvend. Kinderen kiezen per pauze wat ze gaan doen. Een enkeling is overprikkeld en wil even iets voor zichzelf doen. Het merendeel van de kinderen doet mee aan de activiteiten in de middagpauze. Leerkrachten vragen aan kinderen die niet meedoen, waarom ze niet meedoen. Ook stellen ze voor om samen iets te bedenken wat de kinderen wel leuk vinden."
Opbrengsten
Het investeren in voeding en bewegen levert De Regenboog veel op, zegt Claudia: "In de ochtend zien we dat kinderen rustiger de klas binnenkomen, omdat ze gegeten hebben. Daardoor heb je ook meer effectieve onderwijstijd. Door de goede vezelrijke lunch zie je dat kinderen minder inzakken en een actievere houding hebben tijdens de middaglessen. Bij het bewegen zie je vooral veel plezier bij de kinderen. Ze kunnen zich even ontspannen, zowel bij de middagpauze als bij de naschoolse activiteiten. Leerlingen ontdekken verschillende sporten en ik word gevraagd om hen te helpen bij het daadwerkelijk aanmelden bij een vereniging. Daarnaast doet het bewegen en sporten iets met het zelfvertrouwen van kinderen. De grootste winst vind ik echter dat je kinderen ziet opbloeien. Dat is extra van belang omdat we veel kinderen hebben die de taal nog moeten leren en zich daardoor soms wat onzeker voelen. Op het sportveld ben je echter allemaal gelijk. Sport verbindt en verbroedert en geeft daarnaast een adrenalinekick voor de kinderen."
Het leidt ook tot grotere ouderbetrokkenheid, zegt Claudia: "Ouders zijn vol lof en willen daarom graag helpen. Dat is pure winst voor de school. Ons gouden middel daarbij is de Ouderkamer.
Tips
Tot slot heeft Claudia nog een aantal tips voor scholen die het voorbeeld van De Regenboog willen volgen: "Een belangrijke succesfactor bij wat wij doen is dat de directie er net zo in staat als wij. Met directie, team en brugfunctionaris zijn we echt een team dat dezelfde kant op wil. Mijn directeur is bijvoorbeeld altijd bezig om te kijken voor welke subsidies we in aanmerking komen en hoe we die binnen kunnen halen. Ik adviseer daarom andere scholen om dat ook te doen." Een tweede tip: "Heb geduld, het is een kwestie van lange adem. Maar het levert prachtige momenten op, zoals een moeder die onlangs zei: ik kan niet meer elke week naar de Ouderkamer komen, want ik heb nu een baan."
Claudia vertelt over een hoger doel van de inzet: "We willen graag vicieuze cirkels doorbreken. Dat klinkt heel hoogdravend, daarom leg ik het uit. Ik werk hier inmiddels al ruim twintig jaar en zie dus ook al kinderen van oud-leerlingen binnenkomen. Soms zie je dan dezelfde problemen weer terug en juist dat wil je doorbreken door nu veel aandacht te besteden aan gezonde voeding en bewegen."
Het verhaal van Claudia en De Regenboog laat zien waarom investeren in gezonde voeding en bewegen op school veel oplevert. Niet alleen nu maar eveneens in de toekomst.
* Inmiddels maakt de school gebruik van een ander lunchconcept en nemen ze een koud gecaterde lunch af bij lunchaanbieder Appèl.
Ook aan de slag? Neem contact op
Gezond lunchen én meer bewegen op school, en daardoor ook beter worden in rekenen? Klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Toch is dat wat een vierjarige studie naar de Gezonde Basisschool van de Toekomst laat zien. Kinderen op scholen met een gezonde lunch en extra beweging gingen sterker vooruit in rekenen dan kinderen op reguliere basisscholen.
Het begon met een droom. Een school waar kinderen veilig zijn, gezond eten, genoeg bewegen en gelijke kansen krijgen. “Die droom ontstond zo’n 12 jaar geleden bij Basisschool Manjefiek in Maastricht”, vertelt directeur Kim Duykaerts-van Duurling. Later kreeg die droom een naam: Gezonde Basisschool van de Toekomst.
Elk kind zou dezelfde kansen moeten krijgen om gezond op te kunnen groeien.
Honger onder kinderen tegengaan, vrouwen emanciperen, de volksgezondheid verbeteren – schoolmaaltijden hebben allerlei voordelen. Toch moeten veel Nederlandse scholieren het doen met een broodje dat haastig weggewerkt moet worden.
Lees meerHoe maak je van een succesvolle pilot structureel gemeentebeleid? In Venlo lukte dat met De Gezonde Basisschool van de Toekomst. Dankzij een sterke maatschappelijke businesscase en het verbindende werk van JOGG-regisseur Claudia Smeets investeert de gemeente nu structureel in gelijke gezondheidskansen voor ieder kind.
De gemeente Venlo heeft in 2025 door een onderzoeksbureau een rapport laten opstellen waarin is uitgerekend wat investeren in De Gezonde Basisschool van de Toekomst oplevert.
Lees meerEenVandaag besteedt uitgebreid aandacht aan voedselonderwijs. Vaak weten kinderen niet wat gezond voedsel is, waar het vandaan komt en hoe lekker het kan zijn.
Lees meerHet NRC ging onlangs op bezoek bij KC Manjefiek in Maastricht, één van de scholen die aan de slag is met De Gezonde Basisschool van de Toekomst.
Lees meerSchoolkinderen presteren vooral bij het rekenen beter als ze op school gezond lunchen en gevarieerd bewegen. Dat blijkt uit onderzoek naar De Gezonde Basisschool van de Toekomst.
Lees meerKinderen op basisscholen sporten steeds minder door een tekort aan gymzalen en een vol lesrooster. Een derde van de scholen voldoet niet aan de wettelijke norm van 90 minuten bewegingsonderwijs per week. "Een zorgwekkende trend."
Lees meer
Geïnteresseerd?
Neem contact op
Wil je weten hoe jouw school aan de slag kan met De Gezonde Basisschool van de Toekomst? Of heb je een andere vraag? Neem contact met ons op. We vertellen je graag meer over de mogelijkheden.